Trang Tin hoạt động

TRANH CHẤP THƯƠNG MẠI TẠI WTO GIỮA TRUNG QUỐC VÀ HOA KỲ

Thứ Sáu, Ngày 18/12/2020

I. Bối cảnh Ngày 18/8/2017, Cơ quan Đại diện Thương mại Hoa Kỳ (“USTR”) đã khởi động một cuộc điều tra liên quan đến các đạo luật, chính sách, và hoạt động của Trung Quốc liên quan đến vấn đề chuyển giao công nghệ, sở hữu trí tuệ, và các sáng chế. Ngày 22/3/2028, USTR công bố kết quả điều tra theo Mục 301 Đạo luật Thương mại Hoa Kỳ 1974 (“Báo cáo Mục 301”). Cùng ngày 22/3/2018, Hoa Kỳ ban hành một Biên bản ghi nhớ Tổng thống, theo đó USTR được chỉ đạo thực hiện tất cả các biện pháp thích hợp theo Báo cáo Mục 301 để đối phó các hành vi trộm cắp công nghệ, trợ cấp và các “hành vi thương mại không công bằng” khác của Trung Quốc, bao gồm cả biện pháp tăng thuế đối với hàng hóa nhập khẩu từ Trung Quốc. Sau đó, USTR tiếp tục công bố một loạt thông báo, theo đó Mỹ bắt đầu áp thuế bổ sung 25% đối với khoảng 34 tỷ USD hàng nhập khẩu của Trung Quốc từ ngày 20/6/2018 và thuế bổ sung 10% đối với khoảng 200 tỷ USD hàng hóa nhập khẩu của Trung Quốc từ ngày 24/9/2018, sau cũng được nâng lên thành 25% vào tháng 5 năm 2019. II. Yêu cầu và lập luận của các bên Năm 2018, Trung Quốc đưa vụ việc ra trước cơ quan xét xử của Tổ chức Thương mại Quốc tế (“WTO”) để giải quyết theo cơ chế giải quyết tranh chấp. Trước Ban hội thẩm, Trung Quốc khiếu kiện các nội dung sau: • Mức thuế bổ sung 25% được áp dụng đối với danh sách 818 phân nhóm sản phẩm khác nhau được nhập khẩu từ Trung Quốc với giá trị thương mại xấp xỉ 34 tỷ USD, áp dụng từ ngày 20/6/ 2018; và • Mức thuế bổ sung 10% được áp dụng đối với danh sách 5.745 phân nhóm sản phẩm khác nhau nhập khẩu từ Trung Quốc với giá trị thương mại lên đến 200 tỷ USD, kể từ ngày 21/9/2018, sau đó tiếp tục được nâng lên 25% vào tháng 5/2019. Trung Quốc tuyên bố việc áp dụng các thuế bổ sung như trên không phù hợp với nghĩa vụ đối xử Tối huệ quốc của Hoa Kỳ theo Điều I:1, và nghĩa vụ phải căn cứ vào Biểu nhân nhượng thuế quan kèm khi áp dụng “các khoản thuế hoặc phí” theo Điều II: 1 (a) và (b) của Hiệp định chung về thuế quan và thương mại 1994 (“GATT 1994”). Đáp trả các vấn đề mà Trung Quốc nêu ra , Hoa Kỳ đưa ra hai lập luận chính: • Thứ nhất, bằng việc tham gia vào các vòng đàm phán song phương để giải quyết các vấn đề về thương mại, các bên đã quyết định giải quyết tranh chấp ngoài cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO, bằng chứng cụ thể là Hiệp định Kinh tế và Thương mại Giai đoạn 1 giữa hai nước đã được ký kết vào tháng 1/2020. Do đó, Trung Quốc và Hoa Kỳ đã “giải quyết được vấn đề ” theo ý nghĩa đươc đề cập đến tại Điều 12.7 theo Thỏa thuận ghi nhận về các quy tắc và thủ tục điều chỉnh việc giải quyết tranh chấp của WTO (“DSU”), vì lý do đó, Ban hội thẩm nên giới hạn báo cáo của mình bằng một tóm tắt ngắn gọn về dữ kiện vụ việc và ghi chú là các bên đã đạt được thoả thuận riêng; và • Thứ hai, trong mọi trường hợp, các thuế bổ sung là cần thiết và để bảo vệ “đạo đức công cộng”, được coi là một ngoại lệ theo Điều XX (a) của GATT 1994 vì Hoa Kỳ đã thông qua các nghĩa vụ này để “loại bỏ” các hành vi vi phạm tiêu chuẩn quốc gia của Hoa Kỳ giữa cái đúng và cái sai, và các loại thuế này cũng chỉ được áp dụng sau gần một thập kỷ Hoa Kỳ cố gắng giải quyết các vấn đề thông qua nhiều phương thức khác nhau, bao gồm đối thoại, khuyến cáo, tổ chức diễn đàn đa phương, sử dụng cơ chế song phương, xử lý vi phạm hình sự, v.v. Mặt khác, Trung Quốc lại cho rằng Hoa Kỳ không chứng minh được bất kỳ mối liên hệ nào giữa việc áp đặt thuế bổ sung với việc bảo vệ “đạo đức công cộng” như Hoa Kỳ tuyên bố; cũng như việc Hoa Kỳ không chỉ ra được các sản phẩm bị đánh thuế ngay từ đầu hưởng lợi như thế nào từ các “hành vi thương mại không công bằng” của Trung Quốc. III. Kết luận của Ban hội thẩm: Hoa Kỳ áp thuế bổ sung là vi phạm nguyên tắc của WTO Ngày 15/9/2020, sau hơn 2 năm kể từ ngày đầu tiên Trung Quốc yêu cầu tham vấn với Hoa Kỳ theo cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO, Ban hội thẩm WTO cuối cùng đã đưa ra kết luận và khuyến nghị của mình. Theo Báo cáo của Ban hội thẩm, Ban hội thẩm công nhận quá trình giải quyết song phương đang diễn ra giữa Trung Quốc và Hoa Kỳ. Tuy nhiên, Ban Hội thẩm nhận thấy rằng quá trình song phương này chỉ diễn ra đồng thời với các thủ tục tại Ban hội thẩm, và ít nhất Trung Quốc không có ý định sử dụng quá trình này để thay thế việc giải quyết tranh chấp tại WTO. Do đó Ban hội thẩm kết luận rằng các bên đã chưa đạt được thỏa thuận chung nào liên quan đến tranh chấp bên ngoài cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO. Với những bằng chứng được cung cấp bởi Trung Quốc, Ban hội thẩm kết luận đã có đủ cơ sở bước đầu cho thấy việc áp thuế bổ sung của Hoa Kỳ là không phù hợp với Điều I:1 theo GATT 1994 khi chỉ đánh lên các sản phẩm từ Trung Quốc; và không phù hợp với Điều II theo GATT 1994, bởi vì các thuế này được áp dụng vượt quá mức mà Hoa Kỳ đã cam kết tại Biểu nhân nhượng thuế quan của mình. Ban hội thẩm cũng kết luận Hoa Kỳ đã không đưa ra được giải thích hay chứng minh hợp lý nào về việc áp đặt thuế bổ sung đối với các sản phẩm nhập khẩu này thì góp phần bảo vệ mục tiêu “đạo đức công cộng” ra sao, và theo đó, mức độ cần thiết của mức thuế bổ sung mới này trong mối liên hệ với “đạo đức công cộng”. Từ đó, Ban Hội thẩm nhận thấy rằng Hoa Kỳ đã không hoàn thành nghĩa vụ chứng minh các biện pháp thuế bổ sung này thoả mãn điều kiện ngoại lệ trong khuôn khổ Điều XX (a) theo GATT 1994. Trong “Ý kiến kết luận” của mình, Ban Hội thẩm nhấn mạnh việc cơ quan WTO đang phải vận hành giữa bối cảnh thương mại quốc tế mà với những “căng thẳng thương mại toàn cầu chưa từng có tiền lệ trước đây”. Tuy nhiên, Ban hội thẩm cũng nhấn mạnh Ban hội thẩm chỉ có nhiệm vụ thực hiện đúng trách nhiệm xét xử các vấn đề nằm trong phạm vi thẩm quyền của mình, chứ không tranh luận về bất kỳ nội dung nào nằm ngoài các trách nhiệm này. IV. Diễn biến tranh chấp tính đến thời điểm hiện tại Ngày 26/10/2020, Hoa Kỳ đã gửi thông báo kháng cáo đến cơ quan giải quyết tranh chấp của WTO yêu cầu Cơ quan Phúc thẩm xem xét lại một số vấn đề về luật và cách giải thích luật trong Báo cáo của Ban Hội thẩm. Tuy nhiên, vụ việc có thể rơi vào tình trạng tê liệt về mặt thủ tục pháp lý vì Hoa Kỳ đã chặn lại việc bổ nhiệm thành viên mới cho Cơ quan Phúc thẩm, ngăn cơ quan này đạt được số lượng thành viên tối thiểu phải có để xem xét bất kỳ vụ việc nào theo cơ chế giải quyết tranh chấp của WTO.

Trang chủ | Tin hoạt động | Tư vấn hội viên | Tin tức khác | Liên hệ | Giới thiệu
Cơ quan chủ quản: HIỆP HỘI CÁC NHÀ ĐẦU TƯ TÀI CHÍNH VIỆT NAM
Giấy phép thiết lập trang tin điện tử số 84/GP-BC cấp ngày 29/06/2005
Trụ sở:Tầng 6 - Tòa nhà Đa Năng - Số 169, Phố Nguyễn Ngọc Vũ, Phường Trung Hòa, Quận Cầu Giấy, Hà Nội
Email: office@vafi.org.vn - Tel: 024.3972 8133 - Fax: 024.3972 8133
Copyright © 2005 Vietnam Association of Financial Investors. All Rights Reserved.